درمان عوارض پارکینسون با فناوری نوین؛ ضربان ساز مغزی هوشمند، راه رفتن را به بیماران بازمی گرداند

بیماری پارکینسون که بیش از ۱۰ میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده است، یکی از چالش برانگیزترین اختلالات حرکتی برای بیماران و پزشکان محسوب میشود. اگرچه روش تحریک عمقی مغز در سالهای اخیر توانسته است علائمی مانند لرزش و سفتی عضلات را تا حدی کنترل کند، اما تأثیر آن بر اختلال راه رفتن همواره محدود بوده است. اکنون پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا با توسعه یک «ضربان ساز مغزی هوشمند» موسوم به تحریک عمقی مغز تطبیقی، گامی بلند در جهت حل این معضل برداشتهاند و امیدوارند که مبتلایان به پارکینسون بتوانند بار دیگر راه رفتنی روان و طبیعی را تجربه کنند.

ضربان ساز مغزی تطبیقی چگونه کار میکند؟

برخلاف سامانههای رایج تحریک عمقی مغز که با شدت ثابت و از پیش تعیینشده عمل میکنند، فناوری جدید موسوم به aDBS، عملکردی مشابه ضربان ساز قلب دارد. این سامانه هوشمند به طور لحظه ای فعالیت مغز بیمار را تحلیل کرده و شدت تحریک الکتریکی را متناسب با نحوه راه رفتن و وضعیت واقعی بدن او تنظیم میکند. به عبارت دقیقتر، این فناوری با تشخیص سیگنالهای عصبی مرتبط با مراحل مختلف گام برداشتن، از جمله حرکت پای راست یا چپ، در کسری از ثانیه، میزان تحریک را تغییر میدهد تا با حرکت بیمار هماهنگ بماند. این رویکرد پویا و تطبیقی، امکان درمان شخصی سازی شدهای را فراهم میکند که پیش از این در روشهای سنتی DBS وجود نداشت.

نتایج امیدوارکننده آزمایشها؛ بهبود تقارن گامها و کاهش زمین خوردن

نتایج آزمایشهای اولیه که روی پنج بیمار انجام شده، نشان میدهد که استفاده از این سامانه تطبیقی موجب بهبود قابل توجه تقارن گامها، کاهش نوسان در الگوی راه رفتن و کاهش تعداد زمین خوردن بیماران شده است. نکته قابل توجه اینکه این بهبودی بدون کاهش کنترل سایر علائم پارکینسون به دست آمده است. پژوهشگران همچنین دریافتند که شرکت کنندگان پس از پایان مطالعه، در صورت داشتن حق انتخاب، استفاده از نسخه تطبیقی این فناوری را به روش متداول ترجیح دادند و بیش از یک سال به استفاده از آن ادامه دادند. این موضوع نشان از رضایت بالا و اثربخشی ملموس این فناوری در زندگی روزمره بیماران دارد.

شخصی سازی درمان بر اساس امضای عصبی هر بیمار

یکی از یافتههای کلیدی این پژوهش، کشف این موضوع است که الگوی فعالیت مغزی بیماران مبتلا به پارکینسون یکسان نیست. در برخی افراد، بهترین سیگنالها از قشر مغز ثبت میشد و در برخی دیگر از عقدههای قاعدهای. این یافته نشان میدهد که درمانهای آینده باید به جای استفاده از یک نسخه واحد، بر اساس «امضای عصبی» اختصاصی هر بیمار شخصی سازی شوند. این رویکرد میتواند انقلابی در درمان بیماریهای عصبی ایجاد کند و به پزشکان اجازه دهد تا برای هر بیمار، دقیقترین و مؤثرترین روش تحریک مغزی را انتخاب کنند.

از بهبود راه رفتن تا افقهای درمانی گستردهتر

پژوهشگران معتقدند که کاربرد این فناوری تنها به بهبود راه رفتن محدود نخواهد شد. از آنجا که بیماری پارکینسون بر خواب، حافظه، خلق و خو و سایر عملکردهای مغزی نیز اثر میگذارد، در آینده میتوان از همین رویکرد برای ارائه درمان هوشمند در زمان بروز هر یک از این اختلالات استفاده کرد. همچنین این فناوری میتواند مسیر تازهای برای درمان بیماریهایی مانند افسردگی، صرع، درد مزمن و اختلال وسواس فکری-عملی از طریق سامانههای هوشمند تحریک عصبی هموار کند. با این حال، پژوهشگران تأکید دارند که برای اثبات اثربخشی و ایمنی این فناوری در مقیاس گسترده، به مطالعات بزرگتر و گستردهتری نیاز است و نسخه فعلی که از الکترودهای تحقیقاتی و تجهیزات ویژه استفاده میکند، هنوز به یک دستگاه تجاری و قابل دسترس برای عموم تبدیل نشده است. تیم تحقیقاتی اکنون در تلاش است نسخهای توسعه دهد که بدون تجهیزات اضافی و با سختافزارهای رایج قابل استفاده باشد و بتواند به طور خودکار الگوهای عصبی هر بیمار را شناسایی کرده و درمان را متناسب با تغییرات وضعیت او تنظیم کند.

مجله اینترنتی یوز

الهام محمودی

**بیوگرافی الهام محمودی**

**الهام محمودی**
متخصص فناوری اطلاعات و تحلیلگر فضای دیجیتال

الهام محمودی متخصص فناوری اطلاعات و تحلیلگر تحولات دیجیتال با بیش از ده سال سابقه فعالیت تخصصی در حوزه‌های فناوری، استارت‌آپ‌ها و اقتصاد دیجیتال است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل روندهای نوین فناوری، بررسی اکوسیستم استارت‌آپی ایران و مطالعه تأثیر تحولات دیجیتال بر سبک زندگی و کسب‌وکارها است.

**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات از دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی و کارشناسی مهندسی نرم‌افزار از دانشگاه علم و صنعت ایران است. همچنین دوره‌های تخصصی تحلیل داده، مدیریت پروژه‌های فناورانه و کارآفرینی دیجیتال را در مراکز معتبر داخلی و بین‌المللی گذرانده است.

**سوابق حرفه‌ای**
محمودی فعالیت حرفه‌ای خود را از اوایل دهه نود در زمینه توسعه نرم‌افزار و مشاوره فناوری آغاز کرد. با توسعه فضای استارت‌آپی کشور، وی به تدریج فعالیت خود را به حوزه تحلیل اکوسیستم دیجیتال و روزنامه‌نگاری فناوری متمرکز کرد و به عنوان مشاور و تحلیلگر با چندین شتاب‌دهنده و مرکز نوآوری همکاری داشته است.

وی از سال ۱۴۰۱ به تیم تحریریه سایت اینترنتی یوز پیوسته و به عنوان تحلیلگر ارشد فناوری و فضای دیجیتال در این رسانه فعالیت می‌کند. در این مدت، تحلیل‌های وی در زمینه تحولات فناورانه، روندهای استارت‌آپی و تأثیرات اجتماعی فناوری‌های نوظهور، مورد توجه جامعه فناوری و عموم مخاطبان قرار گرفته است.

**تخصص‌ها و حوزه‌های کاری**
تخصص اصلی محمودی در تحلیل اکوسیستم فناوری ایران، بررسی روندهای جهانی فناوری و مطالعه تأثیرات اجتماعی تحولات دیجیتال است. وی همچنین در زمینه کارآفرینی دیجیتال، تحلیل بازارهای فناورانه و بررسی سیاست‌های توسعه فضای دیجیتال تجربه قابل توجهی دارد.

**روش‌شناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی محمودی مبتنی بر ترکیب دانش فنی با تحلیل اجتماعی-اقتصادی تحولات فناورانه است. وی در تحلیل‌های خود بر استفاده از داده‌های میدانی، مصاحبه با فعالان حوزه و مطالعه تطبیقی تجربیات بین‌المللی تأکید دارد و همواره بر لزوم نگاه واقع‌بینانه به فرصت‌ها و چالش‌های فضای دیجیتال ایران پای می‌فشارد.

**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن انفورماتیک ایران و انجمن کسب‌وکارهای الکترونیکی است و در کارگروه‌های تخصصی مرتبط با توسعه اقتصاد دیجیتال و سیاست‌گذاری فناوری مشارکت فعال دارد.

**آخرین به‌روزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**