مواجهه نادر یک خرس قطبی با لاشه نهنگ عنبر در قطب شمال زنگ خطر تغییر اقلیم را به صدا درآورد

در اتفاقی کم‌نظیر در قلب اقیانوس منجمد شمالی و در منطقه دورافتاده اسوالبارد، یک خرس قطبی در حال تغذیه از لاشه یک نهنگ عنبر غول‌پیکر مشاهده شد. این رویداد که توسط عکاس حیات‌وحش، روئی گالیتز، در عرض جغرافیایی ۸۲ درجه شمالی به تصویر کشیده شده است، نه تنها صحنه‌ای خیره‌کننده از بقا در محیطی خشن را به نمایش می‌گذارد، بلکه سوالات مهمی را درباره آینده خرس‌های قطبی و تأثیر فزاینده تغییرات اقلیمی بر اکوسیستم قطب شمال مطرح می‌کند.

صحنه کم‌نظیر: غذای ناگهانی برای خرس قطبی در اسوالبارد

مشاهده خرس قطبی در حال پاره‌کردن لاشه نهنگ عنبر، فراتر از مسیرهای معمول تورهای قطبی و در میان ترکیبی از یخ‌های شناور سفید و آب‌های تیره، رخ داد. در تصاویر ثبت‌شده، اندازه عظیم نهنگ عنبر در مقایسه با خرس قطبی به وضوح دیده می‌شود؛ نهنگ‌های عنبر نر می‌توانند تا ۱۸ متر طول و ده‌ها تن وزن داشته باشند. برای عکاس، این تجربه یک برخورد منحصربه‌فرد و تکرارنشدنی در دنیای قطب شمال بود که به گفته او، مقیاس وسیع و شکننده این محیط را به شکلی متفاوت آشکار ساخت. این صحنه بی‌درنگ توجه دانشمندان را به خود جلب کرده تا نقش چنین منابع غذایی غیرمنتظره‌ای را در بقای خرس‌های قطبی درک کنند.

راز نهنگ عنبر سرگردان و اهمیت آن برای خرس قطبی

نهنگ‌های عنبر، پستانداران دریایی دندان‌داری هستند که معمولاً در آب‌های عمیق‌تر و گرم‌تر اقیانوس‌ها زندگی می‌کنند و از مناطق یخی قطب شمال دوری می‌گزینند. یافتن لاشه یک نهنگ عنبر در این عرض جغرافیایی بالا، نشان می‌دهد که جریان‌های اقیانوسی یا باد، این لاشه را به میان یخ‌ها آورده‌اند، نه اینکه نهنگ به طور طبیعی به این منطقه رفته باشد. بررسی‌های اولیه توسط پژوهشگران هیچ نشانی از زخم، برخورد با کشتی یا درگیر شدن با تورهای ماهیگیری بر روی لاشه نشان نداد. گمان می‌رود که کهولت سن، سموم محیطی یا آسیب‌های پنهان علت مرگ این نهنگ بوده باشد. این لاشه، با توجه به حجم بالای چربی و پروتئین، منبع غذایی غیرمنتظره و بسیار ارزشمندی را برای خرس قطبی فراهم آورد.

خرس قطبی و استراتژی بقا: از فک تا نهنگ عنبر

خرس‌های قطبی، به‌عنوان شکارچیان رأس هرم غذایی قطب شمال، عمدتاً برای شکار فوک‌ها به یخ‌های دریایی وابسته هستند. آن‌ها در کنار سوراخ‌ها و شکاف‌های یخ انتظار می‌کشند تا فوک‌ها برای تنفس بالا بیایند و سپس به آن‌ها حمله می‌کنند. چربی بالای فوک‌ها، انرژی لازم برای فصل‌های سخت و طولانی بدون غذا را برای خرس‌ها تأمین می‌کند. یک لاشه نهنگ، می‌تواند معادل کالری هزاران فوک را در خود داشته باشد که برای تغذیه یک خرس قطبی به مدت چندین ماه کافی است.

با این حال، کارشناسان حیات‌وحش مانند کریستین لادیر، بوم‌شناس دانشگاه واشنگتن، هشدار می‌دهند که:

این منابع اتفاقی و نادر نمی‌توانند جایگزین شکار منظم فوک‌ها شوند.

لاشه نهنگ‌ها تنها برای مدت محدودی می‌توانند بخشی از کمبود انرژی خرس‌ها را جبران کنند.

تغییرات اقلیمی و چالش‌های نوین برای بقای خرس قطبی

یخ‌های دریایی در سراسر قطب شمال با سرعتی نگران‌کننده در حال کاهش و نازک‌شدن هستند که به معنای کوتاه‌تر شدن فصل‌های شکار برای خرس‌های قطبی است. تحقیقات نشان می‌دهد که خرس‌ها مجبورند زمان بیشتری را صرف شنا کنند، مسافت‌های طولانی‌تری را بین یخ‌ها بپیمایند و دوره‌های بیشتری را بدون غذا سپری کنند. در حالی که خرس‌ها بر روی خشکی به منابع جایگزین مانند تخم پرندگان یا توت‌ها روی می‌آورند، هیچ‌یک از این منابع نمی‌تواند انرژی چربی موردنیاز برای بقای طولانی‌مدت آن‌ها را فراهم آورد.

در گذشته‌های دور و در دوره‌های گرم‌تر زمین، زمانی که شکار صنعتی نهنگ‌ها رایج نبود، لاشه‌های بیشتری از نهنگ‌های بزرگ به سواحل می‌رسید و این منابع اتفاقی، فرصت‌های مهمی را برای ذخیره انرژی خرس‌های قطبی در فصول عقب‌نشینی یخ فراهم می‌کرد. اما امروز شرایط به کلی دگرگون شده است:

جمعیت نهنگ‌ها به دلیل شکار بی‌رویه گذشته به شدت کاهش یافته است.

مسیرهای دریایی شلوغ‌تر و یخ‌های دریایی غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر شده‌اند.

دانشمندان تأکید دارند که این برخوردهای نادر، به‌تنهایی قادر به نجات جمعیت خرس‌های قطبی از پیامدهای ویرانگر گرمایش جهانی نیستند. با این حال، برای یک خرس ماده یا بچه‌خرس، یافتن چنین لاشه‌ای می‌تواند تفاوت بین مرگ و زندگی یا موفقیت در یک فصل تولیدمثل را رقم بزند.

ثبت لحظه‌ای تاریخی: عکاسی، هوش مصنوعی و حقیقت قطب شمال

روئی گالیتز، عکاس این صحنه‌های کم‌نظیر، بارها به طبیعت قطب شمال سفر کرده بود، اما همراهان او که تازه‌وارد بودند، به گفته خودش از خوش‌شانسی خود در مشاهده چنین لحظه‌ای آگاه نبودند. او به ماهیت شکننده و غیرقابل‌پیش‌بینی حیات وحش قطب شمال اشاره کرد و بیان داشت که منظره‌ای که امروز مشاهده می‌شود، ممکن است فردا به کلی ناپدید گردد. پس از انتشار این تصاویر، برخی کاربران به دلیل کیفیت و کم‌نظیر بودن، گالیتز را متهم به استفاده از هوش مصنوعی برای تولید عکس‌ها کردند؛ اتهامی که او آن را تکذیب کرده و به افزایش این گونه اتهامات در سال‌های اخیر اشاره می‌کند. این موضوع، اهمیت اثبات‌پذیری و اصالت تصاویر در دنیای امروز را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

جمع‌بندی

مشاهده خرس قطبی در حال تغذیه از لاشه نهنگ عنبر در اسوالبارد، تصویری نمادین از تلاش برای بقا در محیطی در حال تغییر را به ما ارائه می‌دهد. هرچند این منابع غذایی نادر می‌توانند برای مدت کوتاهی به خرس‌های قطبی کمک کنند، اما هیچ‌گاه جایگزینی برای زیستگاه‌های یخی و منابع شکار طبیعی آن‌ها نخواهند بود. آینده این نماد باشکوه قطب شمال، یعنی خرس قطبی، به سرنوشت یخ‌های دریایی و مهم‌تر از آن، به اقدامات ما در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و مقابله با تغییرات اقلیمی بستگی دارد. بدون کاهش پایدار انتشار گازهای گلخانه‌ای، مدل‌های علمی پیش‌بینی می‌کنند که جمعیت خرس‌های قطبی در طول حیات نسل کنونی به شدت کاهش خواهد یافت.

مجله اینترنتی یوز

مطالب مرتبط

الهام محمودی

**بیوگرافی الهام محمودی**

**الهام محمودی**
متخصص فناوری اطلاعات و تحلیلگر فضای دیجیتال

الهام محمودی متخصص فناوری اطلاعات و تحلیلگر تحولات دیجیتال با بیش از ده سال سابقه فعالیت تخصصی در حوزه‌های فناوری، استارت‌آپ‌ها و اقتصاد دیجیتال است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل روندهای نوین فناوری، بررسی اکوسیستم استارت‌آپی ایران و مطالعه تأثیر تحولات دیجیتال بر سبک زندگی و کسب‌وکارها است.

**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات از دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی و کارشناسی مهندسی نرم‌افزار از دانشگاه علم و صنعت ایران است. همچنین دوره‌های تخصصی تحلیل داده، مدیریت پروژه‌های فناورانه و کارآفرینی دیجیتال را در مراکز معتبر داخلی و بین‌المللی گذرانده است.

**سوابق حرفه‌ای**
محمودی فعالیت حرفه‌ای خود را از اوایل دهه نود در زمینه توسعه نرم‌افزار و مشاوره فناوری آغاز کرد. با توسعه فضای استارت‌آپی کشور، وی به تدریج فعالیت خود را به حوزه تحلیل اکوسیستم دیجیتال و روزنامه‌نگاری فناوری متمرکز کرد و به عنوان مشاور و تحلیلگر با چندین شتاب‌دهنده و مرکز نوآوری همکاری داشته است.

وی از سال ۱۴۰۱ به تیم تحریریه سایت اینترنتی یوز پیوسته و به عنوان تحلیلگر ارشد فناوری و فضای دیجیتال در این رسانه فعالیت می‌کند. در این مدت، تحلیل‌های وی در زمینه تحولات فناورانه، روندهای استارت‌آپی و تأثیرات اجتماعی فناوری‌های نوظهور، مورد توجه جامعه فناوری و عموم مخاطبان قرار گرفته است.

**تخصص‌ها و حوزه‌های کاری**
تخصص اصلی محمودی در تحلیل اکوسیستم فناوری ایران، بررسی روندهای جهانی فناوری و مطالعه تأثیرات اجتماعی تحولات دیجیتال است. وی همچنین در زمینه کارآفرینی دیجیتال، تحلیل بازارهای فناورانه و بررسی سیاست‌های توسعه فضای دیجیتال تجربه قابل توجهی دارد.

**روش‌شناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی محمودی مبتنی بر ترکیب دانش فنی با تحلیل اجتماعی-اقتصادی تحولات فناورانه است. وی در تحلیل‌های خود بر استفاده از داده‌های میدانی، مصاحبه با فعالان حوزه و مطالعه تطبیقی تجربیات بین‌المللی تأکید دارد و همواره بر لزوم نگاه واقع‌بینانه به فرصت‌ها و چالش‌های فضای دیجیتال ایران پای می‌فشارد.

**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن انفورماتیک ایران و انجمن کسب‌وکارهای الکترونیکی است و در کارگروه‌های تخصصی مرتبط با توسعه اقتصاد دیجیتال و سیاست‌گذاری فناوری مشارکت فعال دارد.

**آخرین به‌روزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**