«دروازه جهنم» در حال خاموش شدن است؛ کاهش شدید شعله‌های دهانه گازی ترکمنستان پس از ۵۰ سال/ هشدار کارشناسان: خاموشی کامل می‌تواند فاجعه‌بارتر باشد

پس از بیش از ۵۰ سال شعله‌ور بودن، آتش‌های مشهور «دروازه‌های جهنم» در صحرای قره‌قوم ترکمنستان ظاهراً رو به کاهش است. مقام‌های محلی می‌گویند شدت شعله‌ها تقریباً به یک سوم کاهش یافته، اما کارشناسان محیط زیست هشدار می‌دهند خاموش شدن کامل آتش می‌تواند فاجعه‌بارتر از ادامه سوختن باشد.

به گزارش خبرنگار ما به نقل از فرادید، این گودال آتشین که نام رسمی آن «دهانه گازی دروازه» است، از دهه ۱۹۷۰ تاکنون بی‌وقفه می‌سوزد و به یکی از عجیب‌ترین جاذبه‌های گردشگری جهان تبدیل شده است.

داستان شکل‌گیری «دروازه جهنم»؛ تصمیم مهندسان شوروی که اشتباه از آب درآمد

رایج‌ترین روایت می‌گوید که در سال ۱۹۷۱، مهندسان شوروی هنگام جستجوی نفت، به طور اتفاقی به مخزن عظیمی از گاز طبیعی برخورد کردند. برای جلوگیری از انتشار گازهای سمی در منطقه، تصمیم گرفته شد گاز آتش زده شود تا سریع‌تر بسوزد و تمام شود. اما این تصمیم نتیجه‌ای کاملاً متفاوت داشت: زمین فرو ریخت و دهانه‌ای عظیم به عرض حدود ۷۰ متر و عمق بیش از ۲۰ متر شکل گرفت که هنوز هم با تغذیه از گاز متان خارج‌شده از زمین در حال سوختن است.

کاهش چشمگیر شعله‌ها؛ از دورترین نقطه دیگر دیده نمی‌شود

در سال ۲۰۲۵، مقام‌های ترکمنستان در یک کنفرانس بین‌المللی اعلام کردند آتش‌های دهانه گازی ضعیف‌تر شده و دیگر مانند گذشته از فاصله دور دیده نمی‌شوند. ایرینا لوریوا، مدیر شرکت دولتی انرژی «ترکمن‌گاز»، گفت شدت شعله‌ها تقریباً به یک سوم کاهش یافته است.

به گفته مقام‌های ترکمنستان، علت این اتفاق حفر دو چاه جدید در نزدیکی دهانه در سال ۲۰۲۴ بوده که بخشی از گاز طبیعی مخزن را استخراج می‌کنند. اما شرکت بریتانیایی «کپتریو» که داده‌های ماهواره‌ای مربوط به این منطقه را بررسی کرده، نظری متفاوت دارد: کاهش شدت آتش‌ها حتی پیش از حفر چاه‌ها آغاز شده بود و احتمال دارد عوامل طبیعی نیز در این روند نقش داشته باشند.

هشدار: خاموش شدن کامل «دروازه جهنم» از سوختن آن بدتر است

با وجود این کاهش، کارشناسان می‌گویند بعید است آتش این گودال به این زودی‌ها کاملاً خاموش شود. اما مهم‌تر اینکه دهانه هنوز هم مقدار عظیمی متان وارد جو می‌کند. بر اساس داده‌های سازمان غیرانتفاعی «کربن مپر»، این گودال بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ به طور متوسط حدود ۱۳۰۰ کیلوگرم متان در هر ساعت منتشر کرده است.

هرچند این مقدار از برخی میدان‌های بزرگ نفت و گاز کمتر است، اما همچنان رقم قابل‌توجهی محسوب می‌شود. نکته مهم اینجاست که وقتی متان در دهانه می‌سوزد، به دی‌اکسیدکربن تبدیل می‌شود که در مقایسه با متان آسیب کمتری برای اقلیم دارد.

چرا خاموشی فاجعه‌بار است؟

متان در به دام انداختن گرما در جو حدود ۳۰ برابر قوی‌تر از دی‌اکسیدکربن عمل می‌کند. اگرچه دی‌اکسیدکربن عامل اصلی گرمایش بلندمدت زمین است، متان دومین گاز گلخانه‌ای فراوان جهان به شمار می‌رود. خاموش شدن کامل آتش‌ها به این معناست که متان خام بدون سوختن مستقیماً وارد جو می‌شود و می‌تواند اثرات شدیدتری بر تغییرات اقلیمی داشته باشد.

آینده «دروازه جهنم»؛ سوختن یا خاموشی؟

به هر حال، هرچند شعله‌های «دروازه‌های جهنم» امروز کم‌فروغ‌تر از گذشته به نظر می‌رسند، اما هنوز هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که این آتش مشهور در آینده نزدیک کاملاً خاموش شود. و شاید همین موضوع، برخلاف تصور، چندان هم بد نباشد؛ زیرا خاموشی کامل می‌تواند با انتشار مستقیم متان خام، آسیب‌های جبران‌ناپذیرتری به اقلیم زمین وارد کند.

مجله اینترنتی یوز

کشف نانوتی‌رکس راز تازه‌ای از دنیای دایناسورها را فاش کرد

کشف اسکلت ۴۰ هزار ساله در دریاچه مانگو تاریخ استرالیا را متحول کرد

محققان ردپای اقیانوس باستانی در مریخ را در دلتاهای رودخانه‌ای دره مارینر پیدا کردند