سازمان حفاظت محیط زیست گزارش مجلس درباره آتش‌سوزی الیت را زمینه‌ساز بهره‌برداری از جنگل‌ها دانست

تهران – سازمان حفاظت محیط زیست در واکنشی تند به گزارش مجلس شورای اسلامی پیرامون علل و عوامل وقوع آتش‌سوزی در جنگل‌های هیرکانی منطقه الیت، ضمن رد اتهام «انفعال»، این گزارش را ابزاری برای زمینه‌سازی بهره‌برداری از ذخایر طبیعی و جنگل‌های کهنسال کشور قلمداد کرد و خواستار رویکردی علمی و پایدار در مواجهه با بحران‌های زیست‌محیطی شد.

[]

دفاع قاطع محیط زیست از عملکرد خود در مهار آتش‌سوزی الیت

گزارش کمیسیون امور داخلی و شوراهای مجلس شورای اسلامی که با هدف بررسی دقیق‌تر ابعاد آتش‌سوزی‌های اخیر در جنگل‌های هیرکانی منطقه الیت تنظیم شده بود، با بندهایی حاوی اتهام «انفعال» سازمان حفاظت محیط زیست روبرو شد. اما این سازمان، با انتشار توضیحات رسمی، به شدت این ادعا را رد کرده و آن را در تناقض آشکار با واقعیت‌های میدانی و بخش‌های دیگر همان گزارش دانست. در این توضیحات تأکید شده است که نیروهای عملیاتی و محیط‌بانان از همان ساعات اولیه وقوع آتش‌سوزی الیت، با بسیج کامل امکانات و نیروهای کمکی از چندین استان مجاور (تهران، گلستان، البرز و قزوین)، در منطقه حضور فعال و شبانه‌روزی داشته‌اند. سازمان حفاظت محیط زیست همچنین به موارد زیر اشاره کرده است:

هماهنگی گسترده بین‌دستگاهی با سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، نیروهای واکنش سریع و مشارکت فعال جوامع بومی.

بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوایی شامل بالگردها و هواپیماهای آب‌پاش و حتی استفاده از پتانسیل‌های بین‌المللی برای مهار حریق.

حضور مستقیم و نظارت مستمر برخی از معاونان سازمان در محل حادثه برای مدیریت میدانی بحران.

«چوب‌های افتاده» یا «بهره‌برداری از جنگل»؛ نگاه محیط زیست و قانون

یکی از محورهای اصلی انتقاد مجلس به سازمان محیط زیست، مسئله «عدم صدور مجوز پاک‌سازی درختان افتاده» بود که از نظر نمایندگان، به افزایش مواد سوختی و تشدید آتش‌سوزی‌های جنگلی کمک می‌کند. در مقابل، سازمان حفاظت محیط زیست این رویکرد را نه تنها ناشی از سلیقه مدیریتی ندانست، بلکه آن را مبتنی بر حکم صریح قانونی قلمداد کرد. بر اساس ماده ۳۶ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت، هرگونه بهره‌برداری چوبی از جنگل‌ها اکیداً ممنوع است و برداشت درختان شکسته یا افتاده تنها در شرایط بسیار خاص و منحصراً توسط سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور مجاز خواهد بود.

این سازمان با استناد به شواهد علمی و تجربیات جهانی، خطرات نسبت دادن حوادث آتش‌سوزی الیت به وجود چوب‌های افتاده را گوشزد کرد. کارشناسان محیط زیست و منابع طبیعی بر این باورند که بیش از ۹۰ درصد حریق‌های جنگلی ریشه‌های انسانی دارند و تقلیل دادن عوامل آتش‌سوزی به چوب‌های افتاده، می‌تواند عاملی برای نادیده گرفتن مسئولیت‌های انسانی و در عین حال، زمینه‌سازی برای بهره‌برداری از جنگل‌های بکر و کهنسال کشور باشد.

نگاهی عمیق‌تر به نقش چوب‌های افتاده و پایداری جنگل

جنگل‌های هیرکانی که به عنوان میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیده‌اند، اکوسیستم‌هایی منحصر به فرد با ارزش‌های اکولوژیکی بی‌بدیل هستند. در چنین اکوسیستم‌هایی، هر جزء، حتی درختان افتاده، نقشی حیاتی در پایداری و سلامت کلی جنگل ایفا می‌کند. چوب‌های افتاده نه تنها به عنوان یک منبع سوخت اصلی در همه شرایط عمل نمی‌کنند، بلکه دارای فواید زیست‌محیطی متعددی هستند که به شرح زیر است:

حفظ رطوبت خاک: لاشبرگ و چوب‌های پوسیده به عنوان اسفنج عمل کرده و رطوبت را در خاک نگه می‌دارند که برای رشد نهال‌ها و مقاومت جنگل در برابر خشکی ضروری است.

غنی‌سازی خاک: تجزیه آهسته چوب‌ها مواد مغذی را به تدریج آزاد کرده و به حاصلخیزی خاک کمک می‌کند.

ایجاد زیستگاه: تنه درختان افتاده پناهگاه و زیستگاه مهمی برای حشرات، قارچ‌ها، خزندگان و پستانداران کوچک فراهم می‌آورند.

کاهش سرعت گسترش حریق: در برخی موارد، تراکم مواد آلی کف جنگل می‌تواند به عنوان یک سد طبیعی عمل کرده و سرعت پیشروی آتش را کاهش دهد.

جلوگیری از فرسایش و سیلاب: وجود چوب‌های افتاده و پوشش گیاهی متراکم کف جنگل، از فرسایش خاک در اثر بارندگی‌های شدید جلوگیری کرده و به کنترل سیلاب کمک می‌کند.

هشدار محیط زیست و درخواست برای مدیریت پایدار جنگل‌ها

سازمان حفاظت محیط زیست در پایان پاسخ خود به مجلس، نسبت به تقلیل مسئله پیچیده آتش‌سوزی‌های جنگلی به صرف وجود «چوب‌های افتاده» هشدار جدی داد. این سازمان تأکید کرد که چنین رویکردی می‌تواند به کمرنگ شدن مسئولیت انسانی در حفظ جنگل‌ها و حتی مشروعیت‌بخشی به برداشت چوب از این ذخایر ارزشمند منجر شود. با توجه به تهدیدات فزاینده‌ای نظیر تغییرات اقلیمی، توسعه ناپایدار و بی‌توجهی‌های انسانی، حفاظت از جنگل‌های هیرکانی و سایر اکوسیستم‌های جنگلی کشور بیش از پیش نیازمند رویکردی جامع و علمی است.

در همین راستا، سازمان محیط زیست قویاً خواستار اصلاح روایت‌های نادرست و پرهیز از سوءاستفاده ابزاری از بحران‌های زیست‌محیطی شده و تدوین و اجرای فوری یک «طرح ملی مدیریت پایدار جنگل‌ها» بر پایه اصول علمی و بوم‌شناختی را ضروری دانست. این اقدامات به منظور تضمین حفاظت بلندمدت از سرمایه‌های طبیعی کشور و مقابله مؤثر با چالش‌های زیست‌محیطی، حیاتی ارزیابی شده است.

مجله اینترنتی یوز

مطالب مرتبط

الهام محمودی

**بیوگرافی الهام محمودی**

**الهام محمودی**
متخصص فناوری اطلاعات و تحلیلگر فضای دیجیتال

الهام محمودی متخصص فناوری اطلاعات و تحلیلگر تحولات دیجیتال با بیش از ده سال سابقه فعالیت تخصصی در حوزه‌های فناوری، استارت‌آپ‌ها و اقتصاد دیجیتال است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل روندهای نوین فناوری، بررسی اکوسیستم استارت‌آپی ایران و مطالعه تأثیر تحولات دیجیتال بر سبک زندگی و کسب‌وکارها است.

**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات از دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی و کارشناسی مهندسی نرم‌افزار از دانشگاه علم و صنعت ایران است. همچنین دوره‌های تخصصی تحلیل داده، مدیریت پروژه‌های فناورانه و کارآفرینی دیجیتال را در مراکز معتبر داخلی و بین‌المللی گذرانده است.

**سوابق حرفه‌ای**
محمودی فعالیت حرفه‌ای خود را از اوایل دهه نود در زمینه توسعه نرم‌افزار و مشاوره فناوری آغاز کرد. با توسعه فضای استارت‌آپی کشور، وی به تدریج فعالیت خود را به حوزه تحلیل اکوسیستم دیجیتال و روزنامه‌نگاری فناوری متمرکز کرد و به عنوان مشاور و تحلیلگر با چندین شتاب‌دهنده و مرکز نوآوری همکاری داشته است.

وی از سال ۱۴۰۱ به تیم تحریریه سایت اینترنتی یوز پیوسته و به عنوان تحلیلگر ارشد فناوری و فضای دیجیتال در این رسانه فعالیت می‌کند. در این مدت، تحلیل‌های وی در زمینه تحولات فناورانه، روندهای استارت‌آپی و تأثیرات اجتماعی فناوری‌های نوظهور، مورد توجه جامعه فناوری و عموم مخاطبان قرار گرفته است.

**تخصص‌ها و حوزه‌های کاری**
تخصص اصلی محمودی در تحلیل اکوسیستم فناوری ایران، بررسی روندهای جهانی فناوری و مطالعه تأثیرات اجتماعی تحولات دیجیتال است. وی همچنین در زمینه کارآفرینی دیجیتال، تحلیل بازارهای فناورانه و بررسی سیاست‌های توسعه فضای دیجیتال تجربه قابل توجهی دارد.

**روش‌شناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی محمودی مبتنی بر ترکیب دانش فنی با تحلیل اجتماعی-اقتصادی تحولات فناورانه است. وی در تحلیل‌های خود بر استفاده از داده‌های میدانی، مصاحبه با فعالان حوزه و مطالعه تطبیقی تجربیات بین‌المللی تأکید دارد و همواره بر لزوم نگاه واقع‌بینانه به فرصت‌ها و چالش‌های فضای دیجیتال ایران پای می‌فشارد.

**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن انفورماتیک ایران و انجمن کسب‌وکارهای الکترونیکی است و در کارگروه‌های تخصصی مرتبط با توسعه اقتصاد دیجیتال و سیاست‌گذاری فناوری مشارکت فعال دارد.

**آخرین به‌روزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**