محققان ردپای اقیانوس باستانی در مریخ را در دلتاهای رودخانهای دره مارینر پیدا کردند
ردپای «اقیانوس بزرگ» بر مریخ پیدا شد
یک مطالعه جدید با استفاده از تصاویر مدارگردهای مریخ، شواهدی از دلتاهای رودخانهای را در منطقه «دره مارینر» ارائه کرده که نشان میدهد مریخ در گذشتههای دور دارای اقیانوسی گسترده بوده است. این یافته، که در مجله NPJ Space Exploration منتشر شده، احتمال وجود یک «اقیانوس بزرگ» در نیمکره شمالی مریخ را تقویت میکند و نشان میدهد این سیاره سرخ زمانی شرایطی مشابه زمین داشته است.
دلتاهای رودخانهای در مریخ؛ نشانههای یک خط ساحلی باستانی
محققان دانشگاه برن در بررسیهای خود، ساختارهایی را در نزدیکی دره مارینر شناسایی کردند که شباهت زیادی به دلتاهای رودخانهای روی زمین دارد. این ساختارها، که در تصاویر با وضوح بالا از مدارگردهای «ردیاب گاز اگزومارس» و «مارس اکسپرس» مشاهده شدهاند، نشان میدهند رودخانهای در گذشته به یک پهنه آبی ساکن ریخته است. تیم پژوهشی در بیانیهای اعلام کرده است این دلتاها میتوانند نشاندهنده محل ریزش رودخانه به اقیانوس و در نتیجه وجود خط ساحلی باستانی باشند.
دره مارینر، بزرگترین سیستم درهای مریخ و پنج برابر طولانیتر از گرند کانیون آمریکا، به دلیل وسعت و ویژگیهای زمینشناسیاش همواره مورد توجه دانشمندان بوده است. کشف دلتاهای رودخانهای در این منطقه، امکان وجود یک اقیانوس عظیم در نیمکره شمالی مریخ را تقویت میکند و نشان میدهد آب در سطح این سیاره در مقیاسی گسترده جریان داشته است.
اقیانوس بزرگ مریخ و شواهد دیگر آب در سیاره سرخ
اگرچه مریخ امروزی خشک و غبارآلود است، اما شواهد متعددی از وجود آب در گذشته این سیاره وجود دارد. مریخنوردها سنگهای «بلوبری» را پیدا کردهاند که احتمالاً حاوی مواد معدنی حاوی آب هستند. همچنین مریخنورد «کنجکاوی» در سال ۲۰۲۵ تصاویر احتمالی از بستر رودخانه باستانی را ثبت کرد و برخی ماموریتهای مدارگردی نیز شواهدی از ذخایر آب زیرسطحی ارائه دادهاند.
مطالعه جدید بر «ژئومورفولوژی مریخ» تمرکز دارد و با تحلیل دادههای چندین فضاپیما، نشان میدهد رسوبات دلتاهای کشفشده در ارتفاعی یکسان (۳۶۵۰ تا ۳۷۵۰ متر) قرار دارند و قدمت آنها حدود ۳.۳۷ میلیارد سال تخمین زده میشود. این همسطحی و توزیع در منطقه پستبومهای شمالی مریخ، از وجود یک خط ساحلی باستانی حکایت دارد که میتواند مرز اقیانوس بزرگ مریخ را نشان دهد.
اقیانوس بزرگ مریخ؛ بازنگری در تاریخ آب روی سیاره سرخ
ایگناتیوس آرگادستیا، نویسنده اصلی مطالعه و دانشجوی دکتری در دانشگاه برن، میگوید تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا امکان نقشهبرداری دقیق سیمای مریخ را فراهم کرده و دلتاهای بادبزنی کشفشده، شواهدی روشن از ریزش رودخانه به پهنهای آبی هستند. این دلتاها، مشابه دلتاهای فعال روی زمین، نشان میدهند که مریخ زمانی از شبکههای رودخانهای و یک اقیانوس گسترده برخوردار بوده است.
با توجه به اینکه بیشتر رسوبات در یک سطح ارتفاعی مشترک قرار دارند، محققان نتیجه میگیرند این ساختارها میتوانند مرز یک خط ساحلی باستانی باشند. بر این اساس، احتمالاً اقیانوسی که در گذشته مریخ را پوشانده بود، تمام نیمکره شمالی این سیاره را در بر میگرفته است؛ ایدهای که اگر تایید شود، بازنگری عمیقی در درک ما از تاریخ آب و شرایط زیستپذیری مریخ بهوجود میآورد.
- دلتاهای رودخانهای در دره مارینر بهعنوان شواهد خط ساحلی باستانی تفسیر شدهاند.
- ارتفاع مشترک رسوبات و قدمت ۳.۳۷ میلیارد ساله، احتمال وجود اقیانوس بزرگ مریخ را تقویت میکند.
**بیوگرافی الهام محمودی**
**الهام محمودی**
متخصص فناوری اطلاعات و تحلیلگر فضای دیجیتال
الهام محمودی متخصص فناوری اطلاعات و تحلیلگر تحولات دیجیتال با بیش از ده سال سابقه فعالیت تخصصی در حوزههای فناوری، استارتآپها و اقتصاد دیجیتال است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل روندهای نوین فناوری، بررسی اکوسیستم استارتآپی ایران و مطالعه تأثیر تحولات دیجیتال بر سبک زندگی و کسبوکارها است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات از دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی و کارشناسی مهندسی نرمافزار از دانشگاه علم و صنعت ایران است. همچنین دورههای تخصصی تحلیل داده، مدیریت پروژههای فناورانه و کارآفرینی دیجیتال را در مراکز معتبر داخلی و بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
محمودی فعالیت حرفهای خود را از اوایل دهه نود در زمینه توسعه نرمافزار و مشاوره فناوری آغاز کرد. با توسعه فضای استارتآپی کشور، وی به تدریج فعالیت خود را به حوزه تحلیل اکوسیستم دیجیتال و روزنامهنگاری فناوری متمرکز کرد و به عنوان مشاور و تحلیلگر با چندین شتابدهنده و مرکز نوآوری همکاری داشته است.
وی از سال ۱۴۰۱ به تیم تحریریه سایت اینترنتی یوز پیوسته و به عنوان تحلیلگر ارشد فناوری و فضای دیجیتال در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای وی در زمینه تحولات فناورانه، روندهای استارتآپی و تأثیرات اجتماعی فناوریهای نوظهور، مورد توجه جامعه فناوری و عموم مخاطبان قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی محمودی در تحلیل اکوسیستم فناوری ایران، بررسی روندهای جهانی فناوری و مطالعه تأثیرات اجتماعی تحولات دیجیتال است. وی همچنین در زمینه کارآفرینی دیجیتال، تحلیل بازارهای فناورانه و بررسی سیاستهای توسعه فضای دیجیتال تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی محمودی مبتنی بر ترکیب دانش فنی با تحلیل اجتماعی-اقتصادی تحولات فناورانه است. وی در تحلیلهای خود بر استفاده از دادههای میدانی، مصاحبه با فعالان حوزه و مطالعه تطبیقی تجربیات بینالمللی تأکید دارد و همواره بر لزوم نگاه واقعبینانه به فرصتها و چالشهای فضای دیجیتال ایران پای میفشارد.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن انفورماتیک ایران و انجمن کسبوکارهای الکترونیکی است و در کارگروههای تخصصی مرتبط با توسعه اقتصاد دیجیتال و سیاستگذاری فناوری مشارکت فعال دارد.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
